Moba in Montenegro (1/3)

“Kom binnen, kom binnen. Welkom! Nee, je hoeft je schoenen niet uit te doen, kom zo maar binnen. Wil je koffie? Wil je wat huisgemaakt sap? Ik heb gisteren deze kaas gemaakt, proef alsjeblieft.“

De laatste weken doe ik onderzoek in Montenegro voor mijn masteropleiding. Daardoor spreek ik met veel boeren die seizoensgebonden met hun vee en bezittingen verhuizen om goed gras te vinden, zogenoemde transhumance. In de winter vertoeven ze in hun huis in een dorp, en in de lente en zomer trekken ze de bergen in. Ook daar hebben ze een plek om te wonen, vaak een eenvoudige houten hut die wordt verwarmd door het houtgestookte fornuis. Traditie speelt een grote rol. Daardoor zijn het land en de hutten vaak al generaties lang in de familie en worden ze goed onderhouden.

Vanuit de hutten in de bergen kijk je uit over dalen, gevuld met blauwe bessenstruiken, groen gras, stroompjes water en levendige herfstkleuren. En ergens daartussen? De kudde. De schepping in al zijn pracht en praal. Buren komen langs om te socializen en er is een sterke verbondenheid met de natuur. De schapen kunnen niet alleen gelaten worden, en de hele dag is er iemand bij om ze in de gaten te houden en – vaak met behulp van honden – te beschermen. Alles van het land wordt gebruikt of verwerkt in producten. Zo krijg je bessensap, ajvar (ingemaakte paprika) en kaas van koe-, schapen- of geitenmelk voorgezet. Behalve koffie, suiker en bloem wordt er weinig gekocht. Het is een bijna zelfvoorzienend bestaan.

Ik dacht dat ik hier veel van een leven van genoeg zou kunnen observeren. Op een bepaalde manier is dat ook zo. Maar tegelijkertijd bestaat er de kans dat ik dit leven romantiseer. Dichtbij de natuur leven, alles delen, buren over de vloer. Er is helemaal niets mis mee om deze elementen in je leven te willen passen. Maar ik besef terdege dat het voor veel mensen hier pure noodzaak is. De banenmarkt is slecht, je inkomen is afhankelijk van de natuur, je kunt niet alles zelf produceren, en je familie is het enige waarop je kunt bouwen. Het werken in de bergen totdat de eerste sneeuw valt is zwaar, heel zwaar.

Veel mensen vertellen over moba, iets dat een beetje lijkt op noaberschap. In een paar dagen tijd ging een gemeenschap aan de slag om uitdagingen van verschillende leden op te lossen. Het oogsten van fruit, een huis bouwen, hooi voorbereiden voor de winter, alles werd samen gedaan. Als de ene taak was afgerond, ging de hele groep aan de slag met het volgende probleem. Ook hier verdwijnt het gemeenschapsgevoel, moba komt steeds minder vaak voor. Het platteland loopt langzaam leeg en vooral de oudere generatie blijft achter.

Ik besef dat streven naar een leven van genoeg – minder verdienen, meer tijd maken – een luxe is. Dankbaar ga ik dus aan de slag om ook deze periode weer te kijken wat er anders, bewuster kan. Ik ben geraakt door de band van de boeren met de natuur, hun tijd om te rusten en hun gastvrijheid. En, waar vind ik God in dit alles? In mijn komende 2 blogs wil ik hier met jullie over nadenken.

Voor deze keer de vraag: hoe kan moba jouw leven van genoeg inspireren?

Tot volgende week!

 

We zijn op zoek naar nieuwe collega’s om te schrijven en te vertellen. Interesse? Ga dan naar https://www.levenvangenoeg.nl/vacature-vertellers-schrijvers/