Van Mij is de aarde…

Een tijdje terug schreef ik over de Sjabbat als kroon op de schepping. Dat we pas echt tot ons doel komen wanneer we stilstaan en het leven vieren, omdat we tevreden zijn met wat we hebben. Dat vraagt natuurlijk wel om begrenzing, iets waar we niet van houden in Nederland. Alles moet immers efficiënt, alles moet grondig. Zoals alles in de economie is ook land schaars, en de centrale vraag is dan ook hoe het land het best (lees: het meeste nut voor de mens opleverend) gebruikt kan worden. Meer natuur betekent minder huizen of minder landbouw, en dus minder economische groei. Bomen zijn ‘groenpunten’ tegen het stedelijk hitte-effect, de natuur wordt zoveel mogelijk gecontroleerd in ‘gebruiksvriendelijke’ parken met nette grasveldjes en wandelpaden.

Stel dat we nu eens anders naar het land zouden kijken. Dat we het land zien als een geschenk, waarvan we de vruchten mogen plukken maar dat nooit van ons kan worden. Dat wij geen regisseurs maar deelnemers zijn aan de ecosystemen die het leven mogelijk maken en in stand houden. Dat is een ander aspect van de Sjabbatsorde. In Genesis wijst God bepaalde gebieden toe aan de mensen, terwijl andere gebieden voor de wilde dieren zijn. Wanneer de mens Gods grenzen overschrijdt slaat de natuur terug en neemt ze de steden en dorpen over (bijv. Eze. 33:27).

Zo vraagt het bewaken van de Sjabbatsorde niet alleen om begrenzing van ons gedrag, om niet eindeloos door te gaan met werken en consumeren. Het vraagt ook om letterlijke begrenzing van de plaats die wij innemen op aarde. Om begrenzing van onze drang om elk stukje land een bestemming te geven en naar onze hand te zetten.

Bij ons in de Achterhoek heb je tussen de weilanden regelmatig stukjes bos waarvan de meeste mensen niet weten van wie het is. Het zijn plekken waar je niet zomaar komt, waar mensen zich letterlijk teruggetrokken hebben. De laatste jaren zijn er ook steeds meer gebiedjes die bewust worden teruggegeven aan de natuur, waardoor kalkrijk water uit de bodem omhoog kan komen zonder meteen afgevoerd te worden. Dat levert schitterende plaatjes op van velden met duizenden orchideeën en zelfs boomkikkers (beiden inheems!).