De kroon op de schepping
In veel van wat we doen, zo niet alles, in ons eigen leven en als samenleving, is de mens het middelpunt. In de economie gaat het om hoe we zo goed mogelijk in de menselijke behoeften kunnen voorzien, en hoe we de welvaart van mensen in brede zin zo groot mogelijk kunnen maken. Ook de ‘natuur’ staat ten dienste van de mens, ze krijgt soms ruimte maar wel binnen vooraf door ons mensen bepaalde grenzen.
De Bijbel stelt echter een andere norm, en dat begint al in het scheppingsverhaal. God is de Maker van alles, en de mens krijgt weliswaar een speciale taak. Maar hij is niet het hoogtepunt, degene om wie alles draait of die ‘eigenaar’ wordt van de aarde. De schepping wordt pas voltooid met de Sjabbat (Gen. 2:1-3). Pas als het werken stopt, als God uitrust en geniet van wat Hij gemaakt heeft en als ook Zijn volledige schepping tot rust kan komen, is het scheppingsproces voltooid. Alles werkt daarnaartoe, alles draait om het rusten en genieten. De taak van de mens is om die orde te bewaken en te bevorderen.
Met de christelijke invulling van de Sjabbat als ritueel, met vooral een geestelijke betekenis, is het best lastig geworden om de Bijbelse bedoeling van de Sjabbat te begrijpen, laat staan te ervaren. Niet alleen is ze verplaatst naar de zondag(ochtend), het is vooral een dag geworden waarin vanalles niet mag en waarin de kerkdienst centraal staat. Het oorspronkelijke idee van tot rust komen, geestelijk en lichamelijk, en van het genieten van de schoonheid van de natuur en de manier waarop zij ook zonder ons God eert, zijn we vaak vergeten.
In de Joodse invulling begint de Sjabbat op vrijdagavond, met een feestelijke maaltijd met kaarsen en lekker eten, waarin je de tijd neemt voor je gezin en/of vrienden. Na een goede nachtrust begint dan een dag waarop je vooral niets hoeft, waarin je vrij bent van de druk van het werk. Waarop je de tijd mag nemen om gewoon te leven en je op te laden door opnieuw verbinding te leggen met je huisgenoten en met de natuur (er wordt in Israël veel gepicknickt en gewandeld op Sjabbat). Misschien zouden we dit ook eens moeten proberen, om een dag in de week te reserveren om het leven van genoeg te vieren!
