Zalig zijn zij die belasting betalen

Onlangs was de bekende econoom Gabriel Zucman op bezoek in de Tweede Kamer om te pleiten voor een eerlijke vermogensbelasting. Op dit moment betalen mensen met een laag inkomen (en weinig vermogen) een veel groter deel daarvan aan de overheid dan de rijkste Nederlanders. Terwijl zij minstens zoveel, en vaak meer, gebruik maken van zaken als goede wegen, gezondheidszorg, AOW en andere voorzieningen. Vanuit het perspectief van leven van genoeg is het een zegen om belasting te mogen betalen. Dat zit zo.

Toen belastingen nog niet bestonden moesten bestuurders op een andere manier fondsen verzamelen om te zorgen voor veiligheid en het handhaven van wetten. Meestal gebeurde dat door oorlogsbuit of door het toe-eigenen van een deel van de oogst, vaak met geweld. Later werd er belasting geheven op het bezit van grond. Zeggenschap in de overheid was echter ook gekoppeld aan het betalen van belasting, waardoor een kleine elite belasting betaalde en diezelfde elite eigenhandig besliste over hoe die belasting besteed werd. Wat we nu als vanzelfsprekende voorzieningen zien was in de praktijk een vorm van liefdadigheid die niet voor iedereen beschikbaar was.

Als we nu belasting betalen, dan weten we dat dit op een transparante manier besteed wordt aan doelen waarover we met elkaar direct of indirect meebeslist hebben. En dat gaat over het algemeen een stuk efficiënter en duurzamer dan wanneer je dit aan de markt – zoals bij liefdadigheid – over laat. ‘De markt’ wil nu eenmaal altijd spullen verkopen en grondstoffen verspillen, en de politieke en economische situatie in de VS laat zien wat het gevolg is als je rijke individuen laat bepalen wat het goede voor de samenleving is. Bij alle lijstjes over de kwaliteit van leven bungelt dit land ver onder de Europese landen.

In de Bijbel wordt belasting betalen ook als iets goeds gepresenteerd, zoals in het verhaal van Jozef (Genesis 47). Als onderkoning voert hij voor het eerst in de geschiedenis een algemene belasting in waarmee hij voorraden voedsel aanlegt en zo het Egyptische volk – en zijn familie – van de hongerdood redt. In plaats van geld te besteden aan het hypercommerciële Valentijnsdag, vul ik dus over een maandje met alle liefde mijn belastingaangifte in!